سرعت اینترنت برای VoIP: هر تماس دقیقاً چقدر پهنای‌باند می‌خواهد؟

سرعت اینترنت برای VoIP: هر تماس دقیقاً چقدر پهنای باند می‌خواهد؟

سرعت اینترنت برای VoIP خیلی کمتر از چیزی است که بیشتر مردم فکر می‌کنند. یک تماس با کدک رایج G.711 حدود ۸۷ کیلوبیت بر ثانیه مصرف می‌کند و با کدک فشرده‌ی G.729 حدود ۳۱ کیلوبیت؛ یعنی حتی ده تماس هم‌زمان با کدک فشرده به یک‌سوم مگابیت هم نمی‌رسد. وقتی صدای تماس اینترنتی قطع‌ووصل می‌شود، مقصر معمولاً کمبود سرعت نیست. تأخیر، جیتر، گم‌شدن بسته‌ها و پرشدن آپلود خط، چهار عاملی هستند که بیشتر وقت‌ها کیفیت صدا را خراب می‌کنند.

یک تماس VoIP چقدر پهنای باند مصرف می‌کند؟

بسته به کدک، بین حدود ۳۰ تا ۹۰ کیلوبیت بر ثانیه. کدک روشی است که صدای شما را فشرده و به داده تبدیل می‌کند. هرچه فشرده‌سازی بیشتر باشد، مصرف کمتر است و کیفیت صدا کمی پایین‌تر می‌آید.

سیسکو در راهنمای فنی مصرف پهنای باند هر تماس VoIP این عددها را برای کدک‌های رایج حساب کرده است:

چرا ستون دوم از ستون اول بزرگ‌تر است؟ صدا در بسته‌های خیلی کوچک فرستاده می‌شود: در G.711 و G.729، پنجاه بسته در ثانیه. هر بسته علاوه بر خود صدا، ۴۰ بایت سرآیند IP و UDP و RTP دارد و روی شبکه‌ی اترنت سرآیند لایه‌ی دوم هم به آن اضافه می‌شود. در G.729 هر بسته فقط ۱۰ بایت صدا حمل می‌کند؛ یعنی سرآیند از خود صدا چند برابر بزرگ‌تر است.

یک نکته‌ی دیگر هم در همان راهنما آمده است. قابلیت تشخیص سکوت (VAD) در لحظه‌هایی که کسی حرف نمی‌زند داده‌ای نمی‌فرستد و به گفته‌ی سیسکو، روی بیش از ۲۴ تماس می‌تواند به‌طور میانگین تا ۳۵ درصد صرفه‌جویی کند. با این حال سیسکو تأکید می‌کند که در طراحی شبکه نباید روی این صرفه‌جویی حساب کرد.

چرا آپلود برای تماس اینترنتی مهم‌تر از دانلود است؟

چون در تماس، شما هم‌زمان صدا می‌فرستید و صدا می‌گیرید. عددهای جدول بالا برای یک جریان صداست و همین مقدار باید هم در دانلود و هم در آپلود خط آزاد باشد.

مشکل از اینجا شروع می‌شود که سرعتی که روی بسته‌ی اینترنت نوشته شده، سرعت دانلود است. حرف A در ADSL از کلمه‌ی Asymmetric (نامتقارن) می‌آید: آپلود این خطوط از دانلودشان کمتر است. حالا فرض کنید در دفتر کسی یک فایل حجیم را روی فضای ابری آپلود می‌کند یا نرم‌افزار پشتیبان‌گیری خودکار روشن می‌شود. آپلود خط پر می‌شود و صدای همه‌ی تماس‌ها، از طرف شما، بریده‌بریده به مخاطب می‌رسد. سرعت دانلود در این لحظه هیچ کمکی نمی‌کند.

سرعت اینترنت برای VoIP در دفتر را چطور حساب کنیم؟

یک ضرب ساده کافی است: تعداد تماس‌های هم‌زمان را در مصرف هر تماس ضرب کنید. حاصل، حداقل پهنای باندی است که در هر جهت فقط برای صدا لازم دارید.

دقت کنید که عدد مهم «تماس هم‌زمان» است، نه تعداد تلفن‌ها. دفتری با بیست کارمند ممکن است در شلوغ‌ترین ساعت روز فقط شش تماس هم‌زمان داشته باشد. با عددهای سیسکو، حساب چند سناریوی رایج این‌طور می‌شود:

این عددها فقط سهم صداست. ایمیل، مرورگر، به‌روزرسانی ویندوز و پیام‌رسان‌ها هم از همان خط استفاده می‌کنند و صدا باید کنار همه‌ی آن‌ها جا شود، با کمی فضای خالی. برای دفتری که تلفن ابزار اصلی کارش است، دو راه منطقی وجود دارد: یا ترافیک صدا روی روتر اولویت بگیرد (QoS)، یا تلفن روی خطی جدا یا پهنای باند اختصاصی برود که با ترافیک بقیه‌ی دفتر شریک نیست.

پینگ، جیتر و پکت لاس برای VoIP چند باشد خوب است؟

سه عدد مرجع وجود دارد که در طراحی شبکه‌های صوتی زیاد به آن‌ها استناد می‌شود. در فصل طراحی کیفیت سرویس انتشارات سیسکو، حد مطلوب برای ترافیک صدا این‌طور آمده است:

عدد ۱۵۰ میلی‌ثانیه از توصیه‌نامه‌ی ITU-T G.114 اتحادیه‌ی بین‌المللی مخابرات می‌آید. طبق این توصیه‌نامه، با تأخیر یک‌طرفه‌ی کمتر از ۱۵۰ میلی‌ثانیه بیشتر کاربردها، از جمله مکالمه، تقریباً بدون حس تأخیر کار می‌کنند و سقف کلی برنامه‌ریزی شبکه ۴۰۰ میلی‌ثانیه است.

یک نکته موقع خواندن نتیجه‌ی تست‌ها مهم است. عددی که تست پینگ نشان می‌دهد زمان رفت‌وبرگشت است، نه یک‌طرفه. از طرف دیگر، آن ۱۵۰ میلی‌ثانیه کل مسیر از دهان گوینده تا گوش شنونده را می‌شمارد، یعنی زمان فشرده‌سازی صدا و بافر جیتر هم داخلش است. پس شبکه نباید همه‌ی این بودجه را مصرف کند.

اگر می‌خواهید با جیتر و راه‌های کم‌کردنش بیشتر آشنا شوید، راهنمای کاهش پینگ و جیتر را بخوانید. منطقش برای بازی آنلاین و تماس صوتی یکی است.

آیا اینترنت پرسرعت‌تر یعنی صدای بهتر؟

نه. وقتی پهنای باند لازم برای تماس‌ها تأمین شد، سرعت بیشتر کیفیت صدا را بالا نمی‌برد. این یکی از رایج‌ترین برداشت‌های اشتباه درباره‌ی تلفن اینترنتی است.

یک خط ۱۶ مگابیتی که هم‌زمان رویش فیلم پخش می‌شود و آپلودش پر است، می‌تواند صدای بدتری از یک خط ۸ مگابیتی خلوت بدهد. چیزی که واقعاً فرق ایجاد می‌کند، پایداری خط است: آپلودی که پر نشود، جیتر پایین و نبود قطعی‌های لحظه‌ای. اگر خط ADSL شما نوسان دارد، پیش از ارتقای سرعت سراغ راه‌های افزایش کیفیت و سرعت ADSL در خانه بروید.

کیفیت خط را برای تماس اینترنتی چطور بسنجیم؟

با چند تست ساده در خانه یا دفتر می‌شود فهمید خط برای تماس صوتی آماده است یا نه:

1. با تست سرعت آسیاتک سرعت را بگیرید و این بار به عدد آپلود دقت کنید، نه فقط دانلود.

2. پینگ و جیتر را چند بار و در ساعت‌های مختلف بسنجید، به‌خصوص ساعت‌های شلوغ. روش کار در آموزش تست پینگ آمده است.

3. همان تست را هم‌زمان با یک دانلود یا آپلود سنگین تکرار کنید. اگر جیتر یک‌باره بالا رفت، مشکل از پرشدن خط است و QoS یا خط جداگانه آن را حل می‌کند.

4. تلفن یا کامپیوتری را که با آن تماس می‌گیرید، در صورت امکان با کابل به مودم وصل کنید. وای‌فای شلوغ، خودش جیتر می‌سازد.

5. اگر مودم یا روترتان QoS دارد، ترافیک صدا را در اولویت بگذارید تا دانلودهای دیگر جای آن را نگیرند.

یک حالت هم هست که ربطی به سرعت ندارد: اگر صدا فقط یک‌طرفه منتقل می‌شود، یعنی شما مخاطب را می‌شنوید ولی او شما را نمی‌شنود، معمولاً اشکال از تنظیمات NAT یا فایروال روتر است و باید سراغ تنظیمات رفت، نه ارتقای سرعت.

آسیاتل و تلفن سازمانی: از کجا شروع کنیم؟

برای یک خط آسیاتل خانگی، پهنای باند یک تماس در برابر سرعت سرویس‌های اینترنت خانگی امروزی ناچیز است. چیزی که باید به آن توجه کنید، پایداری خط و آزاد ماندن آپلود هنگام تماس است.

برای دفتر و شرکت ماجرا کمی فرق می‌کند. اول تعداد تماس‌های هم‌زمان را در شلوغ‌ترین ساعت تخمین بزنید، بعد آپلود خط فعلی را بسنجید و ببینید جا برای صدا و بقیه‌ی ترافیک هست یا نه. کدکی که سیستم تلفن شما استفاده می‌کند هم در این حساب مهم است؛ آن را از پشتیبانی سرویس یا مسئول سیستم تلفن بپرسید. اگر هنوز بین VoIP و تلفن سنتی مردد هستید، مقایسه‌ی VoIP و تلفن سنتی و صرفه‌جویی هزینه با VoIP در ایران کمک‌تان می‌کند.

سؤال‌های رایج

برای تلفن اینترنتی چند مگ اینترنت لازم است؟

برای یک یا دو خط تلفن، پهنای باند تقریباً هر سرویس اینترنت خانگی کافی است، چون هر تماس کمتر از ۱۰۰ کیلوبیت بر ثانیه مصرف می‌کند. برای دفتر، تعداد تماس هم‌زمان را در مصرف هر تماس ضرب کنید و یادتان باشد این مقدار باید در آپلود هم آزاد باشد.

با اینترنت ۸ مگ میشه VoIP داشت؟

از نظر پهنای باند بله، حتی برای چند تماس هم‌زمان. ولی کیفیت صدا به آپلود خط و پایداری آن بستگی دارد، نه به عدد ۸ مگ. اگر آپلود هنگام تماس پر شود، صدا بریده می‌شود.

تماس VoIP در ساعت چقدر حجم مصرف می‌کند؟

با عددهای سیسکو، یک ساعت تماس با G.711 حدود ۳۹ مگابایت در هر جهت مصرف می‌کند و با G.729 حدود ۱۴ مگابایت. چون تماس دوطرفه است، حجم کل نزدیک به دو برابر این عددهاست.

جیتر برای تماس اینترنتی چند باشد خوبه؟

میانگین جیتر زیر ۳۰ میلی‌ثانیه برای صدا قابل قبول است. اگر تست شما مدام بالاتر از این نشان می‌دهد، اول اتصال بی‌سیم و ترافیک هم‌زمان خط را بررسی کنید.

روی اینترنت سیم‌کارتی یا TD-LTE هم VoIP کار می‌کند؟

بله، VoIP روی هر اتصال اینترنتی کار می‌کند. در اینترنت بی‌سیم، کیفیت سیگنال روی جیتر و گم‌شدن بسته‌ها اثر مستقیم دارد؛ پس قبل از تکیه‌کردن به آن برای تلفن کاری، تست‌های بالا را در محل استفاده و در ساعت‌های مختلف انجام دهید.

اگر دفترتان در تبریز یا آذربایجان شرقی است و می‌خواهید بدانید خط فعلی‌تان برای تلفن سازمانی کافی است، نتیجه‌ی تست سرعت و پینگ را آماده کنید و با شماره‌ی ۰۴۱-۹۱۰۱۴۱۴۱ تماس بگیرید. اطلاعات بیشتر درباره‌ی راه‌اندازی سیستم تلفن تحت شبکه در صفحه‌ی تلفن سازمانی VoIP آمده است.