پایدارترین اینترنت کدام است؟ مقایسه قطعی ADSL، TD-LTE، فیبر نوری و OWA

پایدارترین اینترنت کدام است؟ مقایسه‌ی قطعی ADSL، TD-LTE، فیبر نوری و OWA

آخرین به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵

پایدارترین اینترنت در میان چهار سرویس رایج خانگی و اداری، فیبر نوری است. از مرکز تا خانه‌ی شما نه سیم مسی در کار است که نویز بگیرد، نه موج رادیویی که با شلوغی شبکه یا یک ساختمان تازه‌ساز ضعیف شود. اندازه‌گیری‌ها هم همین را نشان می‌دهند. آفکام (Ofcom)، نهاد تنظیم‌گر ارتباطات بریتانیا، در گزارش کیفیت اینترنت خانگی سال ۲۰۲۳ دید که ۱۹ درصد خط‌های ADSL2+ به‌طور میانگین روزی بیش از دو بار و هر بار دست‌کم ۳۰ ثانیه قطع می‌شوند. این رقم بیش از چهار برابر هر نوع اتصال دیگر در همان بررسی بود.

اما فیبر همه‌جا نیست. اگر نشانی شما پوشش ندارد، انتخاب بین ADSL، TD-LTE و OWA به شرایط همان نشانی برمی‌گردد: سیم تلفن چقدر از مرکز فاصله دارد و چقدر سالم است، آنتن‌دهی داخل خانه چطور است و پشت‌بام شما به ایستگاه رادیویی دید مستقیم دارد یا نه.

قطعی اینترنت از کجا می‌آید؟

قطعی دو منشأ دارد و فقط یکی از آن‌ها به نوع سرویس شما ربط پیدا می‌کند. اولی «کیلومتر آخر» است، یعنی مسیری که خانه را به نزدیک‌ترین مرکز یا دکل وصل می‌کند: سیم مسی، تار نوری یا موج رادیویی. دومی شبکه‌ی بالادست است، همان مسیرهایی که ترافیک همه‌ی مشترکان را با هر فناوری به اینترنت می‌رسانند.

خیلی‌ها فکر می‌کنند با عوض‌کردن سرویس، هر قطعی‌ای برطرف می‌شود. این‌طور نیست. اختلال بالادستی روی ADSL و فیبر و TD-LTE یکسان اثر می‌گذارد و تغییر فناوری آن را حل نمی‌کند. آنچه با انتخاب درست کم می‌شود قطعی‌های کیلومتر آخر است، یعنی قطع و وصل‌هایی که همسایه‌ی شما با سرویسی دیگر تجربه نمی‌کند.

قطع سرویس در صدر شکایت‌هایی است که مشترکان ایرانی نزد رگولاتوری ثبت می‌کنند. بنا بر شماره‌ی ۵۷ فصلنامه‌ی آماری سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، که خبرگزاری مهر آن را گزارش کرده، در بهار ۱۴۰۵ تعداد ۲۰ هزار و ۷۶۸ شکایت درباره‌ی سرویس‌های پهن‌باند ثبت شد که ۵۳ درصد کل شکایت‌ها بود و «قطع سرویس» در رتبه‌ی نخست موضوع‌ها قرار داشت. در خلاصه‌ی منتشرشده، شکایت‌ها به تفکیک فناوری نیامده است. برای مقایسه‌ی چهار سرویس باید به سازوکار فنی هر کدام و سنجش نهادهای خارجی تکیه کرد، با این توجه که کیفیت سیم‌کشی و شبکه در هر کشور فرق دارد.

مقایسه‌ی قطعی ADSL، TD-LTE، فیبر نوری و OWA در یک نگاه

فیبر نوری کمترین قطعی کیلومتر آخر را دارد. جای سه سرویس دیگر ثابت نیست و با نشانی شما عوض می‌شود.

ترتیب ردیف‌ها رتبه‌بندی نیست. فقط برتری ردیف اول پشتوانه‌ی اندازه‌گیری دارد. یک خط ADSL نزدیک مرکز می‌تواند از TD-LTE در لبه‌ی پوشش دکل آرام‌تر کار کند و برعکس.

فیبر نوری: کمترین قطعی، به شرط پوشش

فیبر نوری کمتر از بقیه قطع می‌شود چون دو ضعف اصلی سرویس‌های دیگر را ندارد. شیشه رسانای برق نیست، پس نویز الکتریکی و خوردگی اتصالات، که دردسر همیشگی سیم مسی‌اند، روی سیگنالش اثر نمی‌گذارند. شبکه‌ی آن هم «غیرفعال» است: در معماری GPON که استاندارد ITU-T G.984 تعریف می‌کند، بین مرکز و خانه‌ی مشترک هیچ تجهیز برق‌داری نیست و فقط تقسیم‌کننده‌های نوری بدون برق قرار دارند. قطعه‌ای که برق نمی‌خواهد، با رفتن برق محله هم از کار نمی‌افتد.

داده‌های میدانی با این توضیح فنی جور است. کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) در سیزدهمین گزارش سنجش پهن‌باند ثابت می‌نویسد ارائه‌دهندگان فیبر کمترین اتلاف بسته را دارند. تأخیر پایه‌ی آن‌ها بین ۷ تا ۱۴ میلی‌ثانیه اندازه‌گیری شده، در برابر ۲۳ تا ۳۴ میلی‌ثانیه برای DSL. اپراتورها هم همین را در هزینه‌ی نگهداری می‌بینند. به روایت مرور مرکز بین‌المللی حقوق و اقتصاد (ICLE)، AT&T در نشست تحلیلگران دسامبر ۲۰۲۴ گفته نگهداری فیبر به ازای هر مشترک حدود ۳۵ درصد ارزان‌تر از مس تمام می‌شود، چون خرابی کمتر پیش می‌آید. ورایزن هم پس از جایگزینی مس با فیبر، اعزام تکنیسین برای تعمیر را حدود ۶۰ درصد کمتر گزارش کرده است.

فیبر هم قطع می‌شود، فقط به دلایل دیگری. کابلی که در حفاری بریده شود باید دوباره جوش بخورد و این کار زمان می‌برد. مودم نوری داخل خانه برق می‌خواهد. رشته‌ی نازکی هم که از پریز نوری به مودم می‌آید اگر پشت مبل تا بخورد یا له شود، سیگنال را می‌اندازد.

محدودیت اصلی فیبر در ایران دسترسی است. طبق گزارش سخت‌افزارمگ از همان فصلنامه‌ی رگولاتوری، تا پایان بهار ۱۴۰۵ شبکه‌ی فیبر از کنار ۱۱٫۱ میلیون خانوار گذشته بود ولی فقط حدود یک میلیون و ۴۷ هزار اشتراک فعال داشت و سهمش از ۱۰٫۴ میلیون اشتراک اینترنت ثابت کشور ۹٫۹ درصد بود. پوشش داشتن محله هم به این معنا نیست که ساختمان شما آماده‌ی اتصال است. این را فقط با استعلام نشانی می‌شود فهمید. اگر می‌خواهید بدانید داده در تار نوری چطور جابه‌جا می‌شود، راهنمای گام‌به‌گام انتقال داده در فیبر نوری را بخوانید.

ADSL: پایدار نزدیک مرکز، پرقطعی روی سیم فرسوده

پایداری ADSL را سیم مسی تلفن تعیین می‌کند. هرچه فاصله‌ی خانه از مرکز مخابراتی بیشتر باشد سیگنال ضعیف‌تر می‌رسد، و هر اتصال شل، رطوبت داخل جعبه‌تقسیم یا سیم‌کشی قدیمی ساختمان به آن نویز اضافه می‌کند. وقتی نویز از حد تحمل مودم بگذرد، ارتباط می‌افتد و مودم باید دوباره با مرکز همگام شود. چراغ DSL که مدتی چشمک می‌زند و بعد ثابت می‌ماند، نشانه‌ی همین اتفاق است.

رقم ۱۹ درصدی آفکام که در ابتدای مقاله آمد، مربوط به همین فناوری است. خود آفکام یادآوری می‌کند که همه‌ی قطعی‌های ثبت‌شده از شبکه نیست و خاموش و روشن‌کردن مودم توسط کاربر هم در آمار می‌آید. آن بررسی سرویس‌های بی‌سیم مثل TD-LTE و OWA را هم شامل نمی‌شد.

با این حال ADSL را نباید یک‌کاسه ناپایدار دانست. زوج‌سیم هر مشترک مال خود اوست و در کیلومتر آخر با همسایه‌ها شریک نمی‌شود، پس شلوغی ساعت اوج به شکلی که در شبکه‌ی رادیویی دیده می‌شود آن را کند نمی‌کند. خطی که به مرکز نزدیک است و سیم‌کشی سالمی دارد می‌تواند مدت‌ها بدون افت کار کند. بیشتر مشترکان اینترنت ثابت کشور هم هنوز روی همین بسترند: سهم خانواده‌ی xDSL در بهار ۱۴۰۵ به گزارش سخت‌افزارمگ ۶۲٫۷ درصد بود.

اگر ADSL دارید و زیاد قطع می‌شود، پیش از عوض‌کردن سرویس این‌ها را بررسی کنید:

1. اسپلیتر سالم باشد و همه‌ی گوشی‌های تلفن بعد از آن وصل شده باشند.

2. سیم بین پریز و مودم کوتاه و یک‌تکه باشد، بدون رابط و سه‌راهی.

3. سرعت سرویس با فاصله‌ی شما از مرکز بخواند. سرعت بالاتر روی خط دور، قطعی بیشتر می‌آورد. راهنمای انتخاب سرعت ADSL بر اساس فاصله همین را توضیح می‌دهد.

VDSL روی همان سیم سرعت بیشتری می‌دهد، اما به فاصله حساس‌تر است. اگر ADSL در خانه‌ی شما مرتب قطع می‌شود، رفتن به VDSL مشکل را حل نمی‌کند. آسیب فیزیکی به کابل مسی، از حفاری تا سرقت کابل، هم خطری است که فقط سرویس‌های سیمی را تهدید می‌کند.

TD-LTE: نصب فوری، وابسته به آنتن و ساعت شلوغی

TD-LTE نه سیم می‌خواهد و نه حفاری، و قوت و ضعفش هر دو از همین‌جا می‌آید. سیگنال از دکل به یک مودم سیم‌کارتی داخل خانه می‌رسد و کیفیتش به فاصله از دکل، دیوارهای سر راه و تعداد کاربرانی بستگی دارد که هم‌زمان از همان سلول استفاده می‌کنند. به همین دلیل گرفتاری معمول این سرویس کندشدن و بالا و پایین رفتن پینگ در ساعت‌های شلوغ است، نه قطع کامل. قطع کامل بیشتر جایی پیش می‌آید که آنتن‌دهی از اول ضعیف باشد.

جای مودم اینجا واقعاً فرق ایجاد می‌کند. مودمی که کنار پنجره‌ی رو به دکل باشد سیگنال بهتری از مودم ته راهرو می‌گیرد. نکته‌های بیشتر در راهنمای افزایش سرعت اینترنت 4G آمده است.

مزیت پنهان TD-LTE استقلال آن از کابل کوچه است. وقتی کابل مسی یا نوری محله در حفاری آسیب می‌بیند، این سرویس کار خودش را می‌کند. برای همین گزینه‌ی خوبی برای خط دوم است. طبق همان آمار بهار ۱۴۰۵، حدود ۲٫۵ میلیون اشتراک، یعنی ۲۳٫۹ درصد اینترنت ثابت کشور، روی TD-LTE است. پیش از خرید، پوشش نشانی خودتان را استعلام کنید. مشخصات سرویس در صفحه‌ی TD-LTE آسیاتک هست.

OWA یا اینترنت رادیویی: لینک ثابت با دید مستقیم

OWA (مخفف Outdoor Wireless Access) هم بی‌سیم است، اما رفتارش به TD-LTE شباهت کمی دارد. در این سرویس آنتنی روی پشت‌بام یا نمای ساختمان نصب و رو به ایستگاه ارائه‌دهنده تنظیم می‌شود. چون آنتن بیرون ساختمان، ثابت و جهت‌دار است، تا وقتی دید مستقیم برقرار باشد سطح سیگنال از روزی به روز دیگر کم تغییر می‌کند و دیوار و جای مودم در آن دخالتی ندارند.

ضعف OWA در وابستگی به دید مستقیم است. ساختمانی که سال بعد جلوی آنتن بالا می‌رود، درختی که قد می‌کشد یا بادی که پایه را چند درجه می‌چرخاند، لینک را ضعیف می‌کند. نفوذ آب به کابل و کانکتور و تداخل رادیوهای دیگر هم از دلایل شناخته‌شده‌ی افت این لینک‌هاست.

نگرانی رایج درباره‌ی باران بیشتر از آنچه باید بزرگ شده است. توصیه‌نامه‌ی ITU-R P.530-18 اتحادیه‌ی بین‌المللی مخابرات می‌گوید تضعیف ناشی از باران در فرکانس‌های زیر حدود ۵ گیگاهرتز قابل چشم‌پوشی است و در فرکانس‌های بالاتر به‌سرعت اهمیت پیدا می‌کند. پس پاسخ به باند فرکانسی لینک شما بستگی دارد و این را باید هنگام نصب بپرسید.

این سرویس بیشتر به کار جایی می‌آید که فیبر نرسیده، سیم مسی دور یا فرسوده است و پشت‌بام دید باز دارد. برای شرایط نصب، صفحه‌ی اینترنت OWA را ببینید.

پایدارترین اینترنت برای خانه و کسب‌وکار شما کدام است؟

پاسخ را نشانی شما تعیین می‌کند. این ترتیب در بیشتر موارد جواب می‌دهد:

1. اگر ساختمان پوشش فیبر نوری دارد، فیبر بگیرید.

2. اگر فیبر نیست ولی مرکز مخابراتی نزدیک و سیم‌کشی سالم است، ADSL یا VDSL انتخاب کم‌دردسری است.

3. اگر سیم مسی دور یا قدیمی است و پشت‌بام دید مستقیم دارد، OWA را بررسی کنید.

4. اگر مستأجرید، نصب فوری می‌خواهید یا هیچ‌کدام از گزینه‌های بالا در دسترس نیست، TD-LTE بگیرید، به شرط اینکه آنتن‌دهی را داخل همان خانه آزموده باشید.

برای کسب‌وکاری که قطعی برایش هزینه دارد، هیچ سرویسی به‌تنهایی کافی نیست. راه مطمئن داشتن دو خط روی دو بستر متفاوت است، مثلاً یک خط سیمی و یک خط بی‌سیم، با روتری که هنگام قطع اولی خودکار روی دومی برود. آفکام در همان گزارش می‌نویسد مشترکانی که سرویسشان پشتیبان سلولی دارد هنگام قطعی خط ثابت وقفه‌ی ناچیزی حس می‌کنند یا اصلاً متوجه آن نمی‌شوند.

اگر سراغ پهنای باند اختصاصی می‌روید، عدد دسترس‌پذیری قرارداد (SLA) را بخوانید و به ساعت تبدیل کنید. با یک حساب ساده، ۹۹٫۹ درصد یعنی سرویس می‌تواند در سال حدود ۸ ساعت و ۴۵ دقیقه قطع باشد و ۹۹٫۵ درصد یعنی نزدیک به ۴۴ ساعت. درباره‌ی خسارتی که این ساعت‌ها به یک شرکت می‌زند، مقاله‌ی هزینه‌ی قطعی اینترنت برای کسب‌وکارها را ببینید.

تست پایداری اینترنت: قطعی خط خودتان را چطور بسنجید

برای سنجیدن پایداری، آزمون سرعت کافی نیست، چون فقط یک لحظه را نشان می‌دهد. باید ارتباط را برای مدتی طولانی زیر نظر بگیرید:

1. رایانه را با کابل شبکه به مودم وصل کنید تا ضعف وای‌فای وارد نتیجه نشود.

2. در ویندوز دو پنجره‌ی Command Prompt باز کنید. در اولی ping -t 8.8.8.8 و در دومی ping -t 192.168.1.1 را اجرا کنید. دومی نشانی معمول مودم است و ممکن است در مودم شما فرق داشته باشد.

3. بگذارید دست‌کم نیم ساعت کار کنند، یک بار صبح و یک بار در ساعت شلوغ شب. بعد با Ctrl+C متوقفشان کنید و درصد Lost را در خلاصه‌ی پایانی بخوانید.

4. دو نتیجه را کنار هم بگذارید. اگر هر دو پنجره هم‌زمان Request timed out داده‌اند، مشکل داخل خانه است: مودم، کابل یا برق. اگر فقط پنجره‌ی اول قطع شده، مشکل از خط یا شبکه‌ی ارائه‌دهنده است.

5. ساعت قطعی‌ها را چند روز یادداشت کنید. قطعی‌ای که هر شب سر ساعت معینی تکرار می‌شود، با قطعی‌ای که با باد و باران می‌آید یک ریشه ندارد.

برای داشتن یک معیار، گزارش FCC نشان می‌دهد سهم مشترکانی که اتلاف بسته‌ی یک درصد یا بیشتر دارند، در هر سه فناوری سیمی حداکثر ۴ درصد است. اگر آزمون طولانی شما مدام بالای یک درصد اتلاف نشان می‌دهد، خط شما وضع عادی ندارد و باید پیگیری شود.

آموزش کامل‌تر در راهنمای تست پینگ هست و سرعت را در ساعت‌های مختلف می‌توانید با ابزار تست سرعت آسیاتکین بسنجید. این یادداشت‌ها را هنگام تماس با پشتیبانی در اختیار کارشناس بگذارید، چون کار عیب‌یابی را خیلی کوتاه می‌کند. پیش از تماس، خطاهای رایج اینترنت و راه‌حل‌های ساده‌ی آن‌ها را هم مرور کنید.

پرسش‌های متداول

اینترنت فیبر نوری هم قطع می‌شه؟

بله، ولی کمتر از بقیه. دلایلش بریدگی کابل در حفاری، خاموشی مودم نوری و آسیب به رشته‌ی نوری داخل خانه است. نویز و فاصله که ADSL را آزار می‌دهند، در فیبر مشکلی درست نمی‌کنند.

برای قطعی کمتر ADSL بهتره یا TD-LTE؟

بستگی به خانه‌ی شما دارد. اگر به مرکز مخابراتی نزدیکید و سیم‌کشی سالم است، ADSL یکنواخت‌تر کار می‌کند. اگر خط تلفن قدیمی یا دور است و داخل خانه آنتن‌دهی قوی دارید، TD-LTE انتخاب بهتری است.

اینترنت OWA با TD-LTE چه فرقی داره؟

هر دو بی‌سیم‌اند. OWA آنتن ثابت و جهت‌دار روی پشت‌بام دارد و به دید مستقیم نیاز دارد. TD-LTE با مودم سیم‌کارتی داخل خانه کار می‌کند، نصب نمی‌خواهد و می‌شود آن را جابه‌جا کرد، ولی سیگنالش بیشتر بالا و پایین می‌شود.

وقتی برق می‌ره اینترنت کدوم سرویس وصل می‌مونه؟

هیچ‌کدام، مگر اینکه مودم برق پشتیبان داشته باشد. مودم هر چهار سرویس با برق خانه کار می‌کند. یک یو‌پی‌اس کوچک مودم را روشن نگه می‌دارد، ولی ادامه‌ی سرویس به برق پشتیبان تجهیزات ارائه‌دهنده هم بستگی دارد.

چرا اینترنتم فقط شب‌ها قطع و وصل می‌شه؟

اگر چراغ‌های مودم ثابت می‌مانند و فقط سرعت می‌افتد یا پینگ بالا می‌رود، با شلوغی ساعت اوج طرفید که در سرویس‌های رادیویی پررنگ‌تر است. اگر ارتباط واقعاً می‌افتد، ساعت دقیقش را با آزمون پینگ ثبت کنید و به پشتیبانی بدهید.

برای دورکاری و جلسه‌ی آنلاین کدوم اینترنت مطمئن‌تره؟

فیبر نوری. اگر در دسترس نیست، یک خط سیمی سالم همراه با یک سیم‌کارت TD-LTE به‌عنوان پشتیبان، جلسه را وسط کار قطع نمی‌کند.

سرویس‌های قابل‌ارائه در نشانی شما

اینکه کدام‌یک از این چهار سرویس در خانه یا دفتر شما در تبریز و آذربایجان شرقی قابل نصب است، با استعلام نشانی مشخص می‌شود. با شماره‌ی ۰۴۱-۹۱۰۱۴۱۴۱ تماس بگیرید یا از صفحه‌ی تماس آسیاتکین پیام بگذارید. شماره‌ی تلفن ثابت و نشانی دقیق را آماده داشته باشید تا فاصله از مرکز، پوشش آنتن و امکان دید مستقیم همان‌جا بررسی شود.