اسپلیتر ADSL چیست؟ نصب درست برای رفع نویز و قطعی
اسپلیتر ADSL قطعهای کوچک است که امکان استفاده همزمان از اینترنت و تلفن ثابت روی یک خط مسی را فراهم میکند. نصب اشتباه این قطعه میتواند باعث خشخش تلفن، افت سرعت، افزایش خطاهای خط و خاموششدن چراغ DSL هنگام تماس شود. در مقابل، اگر مودم، تلفن و ورودی خط به درگاههای صحیح متصل شوند، بخش زیادی از تداخل ایجادشده داخل ساختمان برطرف خواهد شد.
نکته مهم این است که اسپلیتر نمیتواند خرابی کابل مخابرات، اتصالات زنگزده یا نویز موجود در مسیر بیرون ساختمان را تعمیر کند. کار آن جداسازی صحیح تلفن و مودم در محل مصرف است.
نویز در مخابرات چیست؟
نویز در مخابرات به هر سیگنال ناخواستهای گفته میشود که دریافت یا انتقال سیگنال اصلی را مختل کند. در خط تلفن، این اختلال ممکن است به شکل خشخش، صدای وزوز، تقتق یا کاهش وضوح مکالمه شنیده شود. در ارتباط ADSL، همان اختلال میتواند به افت SNR Margin، افزایش خطاهای CRC، کاهش سرعت سینک یا قطع و وصلشدن چراغ DSL منجر شود.
مکالمه تلفنی معمولاً بخش پایینی طیف فرکانسی، حدود ۳۰۰ تا ۳۴۰۰ هرتز، را اشغال میکند؛ اما ADSL دادهها را روی فرکانسهای بالاتر انتقال میدهد و در ADSL2+ این محدوده تا حدود ۲٫۲ مگاهرتز ادامه پیدا میکند. قرار گرفتن صدا و داده روی یک زوج سیم مسی امکان استفاده همزمان از تلفن و اینترنت را ایجاد میکند، ولی تجهیزات تلفنی باید از سیگنال DSL جدا شوند.
کابلهای فرسوده، اتصال سیمها با پیچاندن و چسب برق، پریزهای اکسیدشده، سیم تلفن بلند و تخت، عبور کابل تلفن کنار برق و اتصال دستگاههایی مانند فکس، کارتخوان تلفنی یا دزدگیر از عوامل رایج ایجاد اختلال هستند. چیزی که در سیمکشی بسیاری از واحدهای قدیمی دیده میشود، چند انشعاب موازی قبل از محل نصب مودم است؛ در این وضعیت حتی یک تلفن بدون فیلتر در اتاق دیگر میتواند پایداری DSL را کاهش دهد.
اسپلیتر ADSL چیست؟
اسپلیتر ADSL که با نامهای DSL Filter یا Microfilter نیز شناخته میشود، یک فیلتر فرکانسی با سه درگاه است. روی بیشتر نمونههای موجود در ایران، این درگاهها با عبارتهای زیر مشخص شدهاند:
Line: ورودی خط تلفن از پریز یا سرخط
Modem، ADSL یا DSL: خروجی مخصوص مودم
Phone یا Tel: خروجی مخصوص تلفن، فکس یا دستگاه مشابه
بخش تلفن در اسپلیتر، فرکانسهای بالاتر مربوط به DSL را فیلتر میکند تا صدای اینترنت وارد گوشی نشود. این جداسازی از طرف دیگر مانع میشود تغییر امپدانس تلفن، زنگ خوردن یا برداشتن گوشی، ارتباط مودم را مختل کند. در بسیاری از اسپلیترهای خانگی، مسیر مودم تقریباً بدون فیلتر عبور میکند؛ بنابراین جابهجا کردن خروجی Phone و Modem میتواند چراغ DSL را خاموش نگه دارد.
بر اساس راهنمای رسمی BT درباره میکروفیلترهای ADSL، هر پریزی که به تجهیزات تلفنی متصل است باید فیلتر مناسب داشته باشد؛ این تجهیزات فقط گوشی تلفن نیستند و دستگاه پاسخگو، فکس و سیستم هشدار متصل به خط را نیز شامل میشوند.
اسپلیتر با سهراهی معمولی تلفن تفاوت دارد. سهراهی فقط یک خط را به چند خروجی موازی تقسیم میکند و هیچ مدار فیلترکنندهای ندارد. ظاهر مشابه این دو قطعه گاهی باعث میشود کاربر یک سهراهی ساده را بهجای اسپلیتر نصب کند و با وجود درست بودن ظاهری اتصالات، مشکل نویز ادامه پیدا کند.
نحوه اتصال مودم به تلفن بدون اسپلیتر
مودم ADSL مستقیماً به تلفن وصل نمیشود؛ مودم و تلفن باید دو شاخه جداگانه از یک خط تلفن را دریافت کنند. اگر فقط مودم روی خط قرار دارد و هیچ تلفن، فکس، دزدگیر یا دستگاه دیگری به آن متصل نیست، میتوان کابل ورودی را مستقیم به درگاه DSL مودم وصل کرد. راهنمای نصب مودمهای DSL تیپیلینک نیز اتصال مستقیم مودم به پریز را در صورت استفادهنکردن از سرویس تلفن مجاز میداند.
اگر قرار است تلفن و اینترنت بهصورت همزمان فعال باشند، استفاده از آنها بدون اسپلیتر توصیه نمیشود. اتصال هر دو دستگاه به یک سهراهی ساده ممکن است در ظاهر کار کند، اما هنگام زنگ خوردن تلفن یا برداشتن گوشی، سرعت سینک کاهش پیدا میکند یا مودم ارتباط خود را از دست میدهد. صدای خشخش داخل گوشی نیز از نشانههای عبور فرکانسهای DSL به مسیر تلفن است.
در تماسهای پشتیبانی، گزارش «اینترنت هنگام زنگ خوردن تلفن قطع میشود» اغلب به اسپلیتر حذفشده، معیوب یا نصبشده بعد از محل انشعاب مربوط است. در چنین شرایطی تغییر تنظیمات مودم، DNS یا رمز وایفای اثری ندارد؛ مشکل پیش از رسیدن سیگنال به مودم ایجاد شده است.
اتصال مستقیم مودم به سرخط، یک روش تشخیصی مفید است. اگر در این حالت چراغ DSL پایدار شد یا SNR Margin افزایش یافت، ایراد در اسپلیتر، پریز یا سیمکشی داخلی قرار دارد. این اتصال برای آزمایش انجام میشود و در صورت بازگرداندن تلفن به مدار، باید فیلتر دوباره نصب شود.
نحوه وصل کردن مودم
برای سیمکشی صحیح، اسپلیتر باید پیش از جداشدن مسیر مودم و تلفن قرار بگیرد. کابلهای RJ11 را تا حد امکان کوتاه انتخاب کنید و پیش از شروع، دستگاههای متصل به خط را از پریز جدا کنید.
کابل خط تلفن ورودی را از پریز به درگاه Line اسپلیتر متصل کنید.
با یک کابل RJ11 سالم، درگاه Modem یا DSL اسپلیتر را به ورودی DSL مودم وصل کنید.
کابل تلفن را به درگاه Phone یا Tel اسپلیتر متصل کنید.
آداپتور مودم را به برق بزنید و دستگاه را روشن کنید.
دو تا پنج دقیقه منتظر بمانید تا چراغ DSL ثابت شود. چشمکزدن طولانی این چراغ به معنی کاملنشدن همگامسازی با مرکز مخابرات است.
گوشی تلفن را بردارید و کیفیت صدا را بررسی کنید. سپس هنگام مکالمه وضعیت چراغ DSL و اتصال اینترنت را زیر نظر بگیرید.
پس از پایدارشدن خط، تنظیمات PPPoE را انجام دهید. مراحل این بخش در آموزش تنظیم مودم ADSL توضیح داده شده است.
ترتیب فیزیکی اتصال باید به شکل «خط ورودی ← اسپلیتر ← مودم و تلفن» باشد. قرار دادن اسپلیتر فقط در کنار مودم، در حالی که خط پیش از آن به چند اتاق منشعب شده، تمام تجهیزات تلفنی را فیلتر نمیکند.
روی اینترنت ADSL آسیاتک نیز کیفیت سیمکشی داخلی و نصب اسپلیتر مستقیماً بر سرعت قابلدستیابی خط اثر میگذارد. بسته یا سرعت اسمی بالاتر نمیتواند افت ناشی از پریز معیوب، انشعابهای متعدد یا کابل نامناسب را جبران کند.
نصب اسپلیتر برای چند تلفن
اگر چند تلفن در نقاط مختلف ساختمان وجود دارد، دو روش سیمکشی قابل استفاده است. در روش نخست، روی هر پریزی که تلفن یا وسیله مخابراتی به آن وصل شده یک میکروفیلتر مستقل نصب میشود. مودم باید از خروجی DSL یکی از همین فیلترها تغذیه شود.
روش مطمئنتر، نصب یک اسپلیتر مرکزی در محل ورود خط به واحد است. خروجی Phone به شبکه تلفن داخلی و خروجی Modem با یک کابل اختصاصی و بدون انشعاب به مودم میرود. این روش برای ساختمانهایی که چند پریز، فکس یا دزدگیر دارند نتیجه بهتری میدهد.
نصب مودم نزدیک سرخط معمولاً از کشیدن سیم تلفن بلند تا اتاق دیگر بهتر است. برای جابهجایی دسترسی اینترنت میتوان از کابل شبکه، اکسسپوینت یا تجهیزات Wi-Fi Mesh استفاده کرد؛ طولانیکردن مسیر DSL داخل ساختمان احتمال دریافت نویز را افزایش میدهد.
از کجا بفهمیم اسپلیتر ADSL خراب است؟
اسپلیتر قطعه پیچیدهای نیست، اما مدار داخلی یا سوکتهای آن ممکن است بر اثر کیفیت ساخت پایین، رطوبت، کشیدگی کابل یا نوسان الکتریکی آسیب ببیند. نشانههای زیر احتمال خرابی یا نصب اشتباه را بالا میبرند:
شنیدهشدن خشخش در تلفن فقط هنگام روشن بودن مودم
قطع اینترنت هنگام برداشتن گوشی یا دریافت تماس
ثابتنشدن چراغ DSL با وجود سالم بودن خط
کاهش محسوس SNR Margin پس از قرار دادن اسپلیتر در مدار
لق بودن سوکتها یا نیاز به حرکت دادن کابل برای برقراری اتصال
پایدارشدن مودم پس از اتصال مستقیم به سرخط
برای تشخیص، همه تلفنها و تجهیزات جانبی را جدا کنید و مودم را مستقیم به اولین پریز یا سرخط وصل کنید. وضعیت چراغ DSL، سرعت سینک، SNR Margin و تعداد خطاهای CRC را یادداشت کنید. سپس یک اسپلیتر سالم را وارد مدار کرده و مقادیر را دوباره بررسی کنید. کاهش محسوس حاشیه نویز یا افزایش سریع خطاها پس از نصب قطعه، نشانه مناسبی برای تعویض آن است.
SNR Margin نزدیک ۶ دسیبل یا کمتر معمولاً خط را در برابر تغییرات نویز آسیبپذیر میکند، هرچند مقدار هدف با پروفایل مرکز مخابرات و مدل مودم تفاوت دارد. اگر اتصال مستقیم به سرخط نیز تغییری ایجاد نکرد، باید مسیر کابل، رانژه، زوج خط و تجهیزات مرکز بررسی شود. مسیر انتقال داده در سرویس ADSL مشخص میکند اختلال در هر بخش چگونه روی سرعت و پایداری اثر میگذارد.
آیا اسپلیتر سرعت اینترنت را افزایش میدهد؟
اسپلیتر سالم سرعت اسمی سرویس را افزایش نمیدهد. اثر آن جلوگیری از افت کیفیت خط و حفظ سرعت سینک قابلدستیابی است. اگر خط بدون تلفن و تجهیزات جانبی مستقیماً به مودم وصل باشد، اضافهکردن یک اسپلیتر نامرغوب حتی میتواند کمی افت ایجاد کند.
در مقابل، هنگامی که تلفن، فکس یا دزدگیر روی همان خط فعال است، نصب درست فیلتر میتواند خطاها و قطع ارتباط را کاهش دهد. طبق توضیح فنی Cisco درباره DSL، این فناوری داده را روی همان خطوط تلفن موجود منتقل میکند؛ ازاینرو کیفیت زوج سیم و نحوه اتصال تجهیزات داخل ساختمان بخشی از کیفیت نهایی ارتباط است.
وقتی نویز بعد از نصب اسپلیتر باقی میماند
ابتدا اسپلیتر و کابل RJ11 را با نمونه سالم تعویض کنید. سپس تمام تلفنها، فکس، دزدگیر، کارتخوان و دستگاههای متصل به خط را موقتاً جدا کنید. اگر نویز باقی ماند، مودم را روی سرخط و پیش از سیمکشی داخلی آزمایش کنید.
برطرفشدن مشکل روی سرخط نشان میدهد ایراد در کابلکشی واحد، پریزها یا انشعابهاست. باقیماندن نویز در همان نقطه احتمال خرابی زوج سیم بیرونی، اتصالات جعبه تقسیم یا مسیر مخابرات را مطرح میکند. در این حالت، ثبت مقدار SNR Margin، Line Attenuation، سرعت سینک و زمانهای قطعشدن پیش از تماس با پشتیبانی، عیبیابی را سریعتر میکند.
توصیه عملی این است که اسپلیتر را در نخستین نقطه ورود خط نصب کنید، برای مودم یک مسیر کوتاه و بدون انشعاب بسازید و هر وسیله تلفنی را فقط از خروجی فیلترشده عبور دهید.
پیشنهاد لینک داخلی
آموزش تنظیم مودم ADSL؛ از اتصال کابلها تا تنظیم PPPoE
مقصد: https://asiatechin.com/news/how-to-configure-adsl-modemمسیر انتقال داده در سرویس ADSL و عوامل افت کیفیت خط
مقصد: https://asiatechin.com/news/technical-data-path-adsl-from-core-network-to-your-homeمعرفی و بررسی تعرفههای اینترنت ADSL آسیاتک
مقصد: https://asiatechin.com/adsl
گفتوگو
نظرات خوانندگان
سؤال یا تجربهٔ خود را دربارهٔ این مطلب بنویسید.
در حال بارگذاری نظرات…