فواید کولوکیشن برای سازمانها؛ مقایسه فنی و اقتصادی
ارزش کولوکیشن وقتی روشن میشود که هزینه و ریسک نگهداری سرور در ساختمان شرکت را با میزبانی همان تجهیزات در یک دیتاسنتر استاندارد مقایسه کنید. در این سرویس مالکیت سرور، ذخیرهساز، فایروال و تجهیزات شبکه دست خودتان میماند و فقط فضای رک، برق پایدار، سرمایش، ارتباط شبکه و امنیت فیزیکی را از دیتاسنتر میگیرید.
کولوکیشن دقیقاً چه چیزی را واگذار میکند؟
این تفکیک مسئولیت مهمترین چیزی است که باید از ابتدا روشن باشد، چون بیشترین سوءتفاهم از همینجا شروع میشود. کولوکیشن به معنای واگذاری مدیریت سرور نیست.
نصب سیستمعامل، پیکربندی سرویسها، تهیه نسخه پشتیبان، بهروزرسانی نرمافزار و امنیت شبکه همچنان بر عهده خود سازمان است، مگر اینکه خدمات مدیریتشده را جداگانه بخرید. در راهنمای مراکز داده آیبیام هم همین مرز ترسیم شده: مالکیت تجهیزات با مشتری و اجاره فضای استاندارد از ارائهدهنده، تفاوت اصلی کولوکیشن با خدمات سرور مدیریتشده است.
اتاق سرور شرکت در برابر دیتاسنتر
معیار | اتاق سرور داخلی | کولوکیشن |
|---|---|---|
محل نگهداری | داخل ساختمان شرکت | رک اختصاصی در دیتاسنتر |
تأمین برق | وابسته به برق ساختمان | مسیرهای پشتیبان طبق قرارداد |
سرمایش | کولر معمولی یا سامانه محدود | سرمایش شبانهروزی با کنترل دما و رطوبت |
ارتباط شبکه | یک یا دو لینک با ظرفیت محدود | زیرساخت دیتاسنتر و مسیرهای متنوع |
امنیت فیزیکی | حراست ساختمان | کنترل ورود، ثبت دسترسی، نظارت محیطی |
توسعه ظرفیت | نیازمند فضا، برق و سرمایش بیشتر | افزایش یونیت یا رک در محدوده امکانات |
هزینه اولیه | زیاد و پراکنده میان واحدها | کمتر در تأسیسات؛ سختافزار همچنان با شماست |
هزینه ماهانه | برق، نگهداری، نیروی فنی | اجاره فضا، برق، پهنای باند |
دسترسی فیزیکی | فوری و بدون هماهنگی | تابع مقررات و زمانبندی دیتاسنتر |
برق و سرمایش؛ دو نقطه شکست اتاق سرور
اولین مزیت فنی، کمشدن وابستگی سرویس به برق ساختمان است. یک اتاق سرور داخلی ممکن است UPS داشته باشد، اما باتری فرسوده، نبود ژنراتور، کابلکشی نامناسب یا اتصال همه تجهیزات به یک مسیر برق، همان سیستم پشتیبان را به نقطه شکست تبدیل میکند. دیتاسنتر مناسب باید مسیرهای برق افزونه، تجهیزات پشتیبان و برنامه آزمون دورهای داشته باشد؛ ژنراتوری که روی کاغذ هست ولی سابقه نگهداری و آزمون انتقال بار ندارد، تضمینی نمیسازد.
در بازدید از اتاق سرور شرکتهای متوسط بارها با این الگو روبهرو شدهایم: سازمان قطعی را بهعنوان «مشکل اینترنت» گزارش میکند، اما وقتی رخدادها را میخوانیم معلوم میشود سرور بعد از افت ولتاژ یا تمامشدن شارژ باتری خاموش شده است. اینترنت تمام مدت برقرار بوده و سرویس بهدلیل ضعف زیرساخت برق محلی از دسترس خارج شده. این تشخیص اشتباه چند ساعت وقت تیم فنی را هم میگیرد، چون همه دنبال مشکل شبکه میگردند.
سرمایش عامل دوم است. سرور برای کار پیوسته به دمای کنترلشده و جریان هوای درست نیاز دارد، ولی کولرهای ساختمانی برای کار شبانهروزی، افزونگی و کنترل رطوبت طراحی نشدهاند. خاموششدن کولر در روز تعطیل، انسداد مسیر هوای رک یا بازماندن در اتاق سرور میتواند دمای ورودی تجهیزات را بالا ببرد. دیتاسنتر حرفهای این پارامترها را مداوم پایش میکند و برای خرابی یک واحد سرمایشی ظرفیت جایگزین دارد.
شبکه، امنیت فیزیکی و آنچه کولوکیشن حل نمیکند
سروری که در دفتر نگهداری میشود معمولاً از همان اینترنت سازمان استفاده میکند، پس افزایش مصرف کاربران، خرابی روتر یا محدودیت آپلود میتواند سرویس عمومی شرکت را مختل کند. در کولوکیشن، سرور به شبکه دیتاسنتر وصل میشود و امکان دریافت پهنای باند متناسب، آیپی و مسیرهای پایدارتر وجود دارد.
با این حال استقرار در دیتاسنتر بهتنهایی پینگ پایین یا کیفیت شبکه را تضمین نمیکند. مسیر مسیریابی، ارتباط مستقیم با اپراتورها، ظرفیت لینک بالادستی و تراکم شبکه باید اندازهگیری شود. در ارزیابی خدماتی مانند کولوکیشن آسیاتک باید دیتاسنتر مقصد، ظرفیت پورت، مسیرهای داخلی و بینالمللی، سقف ترافیک و نقطه اندازهگیری کیفیت در قرارداد مشخص باشد.
امنیت فیزیکی هم از قفلکردن یک اتاق فراتر است. کنترل هویت مراجعهکننده، ثبت زمان ورود، دوربین، محدودسازی دسترسی به رک، سامانه اعلام و اطفای حریق و ثبت رخدادهای محیطی، احتمال دستکاری و آسیب اتفاقی را پایین میآورد. خانواده کنترلهای حفاظت فیزیکی و محیطی در استاندارد NIST SP 800-53 دقیقاً همین موارد را تعریف میکند: مجوز و کنترل دسترسی فیزیکی، پایش ورود، ثبت بازدیدکنندگان، تجهیزات و کابلکشی برق، برق اضطراری، حفاظت در برابر حریق، کنترلهای محیطی و حفاظت در برابر نفوذ آب.
اما یک مرز را نباید جابهجا کرد: کولوکیشن جای فایروال، رمزنگاری، تفکیک شبکه و نسخه پشتیبان را نمیگیرد. دیتاسنتر از سختافزار محافظت میکند، ولی رفع آسیبپذیری سیستمعامل و برنامهها همچنان کار خود شماست.
سطح پایداری دیتاسنتر را چگونه بسنجیم؟
پایداری را با یک درصد تبلیغاتی نمیشود سنجید. طبق ردهبندی مؤسسه آپتایم، مرکز داده رده سوم باید بتواند اجزای زیرساخت را بدون توقف عملیات فناوری اطلاعات تعمیر یا تعویض کند، و رده چهارم تحمل خرابی یک جزء یا مسیر توزیع را هم به این قابلیت اضافه میکند.
هر ادعایی درباره رده دیتاسنتر باید با گواهی معتبر بررسی شود، چون عبارتهایی مانند «طراحی مشابه رده سوم» با دریافت گواهی رسمی یکی نیستند. توافقنامه سطح خدمت هم باید درصد دسترسپذیری، استثناهای تعمیرات، شیوه ثبت قطعی، زمان پاسخگویی و جبران خسارت را روشن کند.
محاسبه اقتصادی؛ آنچه در قبض برق دیده نمیشود
سازمانی که سرور را در ساختمان خودش نگه میدارد فقط برق سرور را نمیپردازد. هزینه آمادهسازی اتاق، رک، UPS، باتری، ژنراتور، تابلو برق، سرمایش، اطفای حریق، دوربین، لینک دوم اینترنت، نگهداری و نیروی آمادهباش هم بخشی از ماجراست. بخش زیادی از این مخارج در حسابداری اتاق سرور دیده نمیشود، چون میان واحدهای تأسیسات، فناوری اطلاعات و اداری پخش شده است.
کولوکیشن بخش قابل توجهی از این سرمایهگذاری تأسیساتی را به هزینه ماهانه قابل پیشبینی تبدیل میکند. هنوز باید سرور و تجهیزات شبکه خودتان را بخرید، اما ساخت زیرساخت برق و سرمایش و امنیت برای چند دستگاه را تکرار نمیکنید. برای شرکتی با دو تا ده سرور، این مدل معمولاً منطقیتر از ساخت یک مرکز داده کوچک است، هرچند تصمیم قطعی به قیمت برق، پهنای باند، فاصله دیتاسنتر و نیاز عملیاتی بستگی دارد.
برای درک هزینه انرژی، سه سرور با مجموع مصرف متوسط ۱٫۲ کیلووات را در نظر بگیرید:
۱٫۲ × ۲۴ × ۳۰ = ۸۶۴ کیلوواتساعت در ماه
این عدد فقط مصرف مستقیم تجهیزات است و سرمایش، اتلاف برق، روشنایی و تجهیزات پشتیبان را در بر نمیگیرد. شاخص بهرهوری مصرف انرژی از تقسیم کل انرژی مرکز داده بر انرژی تجهیزات محاسباتی به دست میآید؛ اگر این شاخص در یک اتاق سرور فرضی برابر ۲ باشد، مصرف کل زیرساخت به حدود ۱۷۲۸ کیلوواتساعت میرسد. برنامه انرژیاستار همین شاخص را معیار سنجش سهم انرژی زیرساخت معرفی میکند. این محاسبه یک نمونه است، نه عدد واقعی هر دیتاسنتر.
هزینه توقف سرویس هم باید وارد مقایسه شود. برای برآوردش، زمان از کار افتادگی را در تعداد کارکنان متوقفشده، متوسط هزینه هر ساعت کار، تراکنشهای از دسترفته، هزینه بازیابی و جرایم قراردادی ضرب کنید. ممکن است اجاره رک در ظاهر از قبض برق اتاق سرور گرانتر باشد، اما جلوگیری از چند ساعت توقف سامانه فروش همان اختلاف را جبران کند.
در سوی مقابل، کولوکیشن هزینههای خاص خودش را دارد: اجاره یونیت یا رک، برق رزروشده، پهنای باند، ترافیک، آدرس آیپی، اتصال بین رکها، خدمات نیروی فنی مستقر و مراجعه حضوری. شرکتی که اینها را در قرارداد نبیند، موقع توسعه تجهیزات با هزینهای بیشتر از پیشبینی روبهرو میشود.
چه سازمانهایی سود میبرند و چه کسانی نه؟
فروشگاههای اینترنتی، شرکتهای نرمافزاری، مراکز تماس، دانشگاهها، مجموعههای درمانی، کارخانههای دارای سامانه برنامهریزی منابع، شرکتهای مالی و سازمانهای چندشعبهای بیشترین وابستگی را به دسترسپذیری سرور دارند. برای اینها، خرابی برق ساختمان میتواند همزمان چند فرایند عملیاتی را متوقف کند.
کولوکیشن برای پایگاه داده، سامانه تلفن سازمانی، پرتال مشتریان، سرویس احراز هویت و ذخیرهساز مرکزی مناسب است. اما یک اشتباه معماری رایج را تکرار نکنید: قراردادن سرور اصلی و همه نسخههای پشتیبان در یک رک، شما را در برابر خرابی کامل سایت محافظت نمیکند. نسخه پشتیبان باید در مکان جغرافیایی جدا نگه داشته شود.
در پروندههای خرابی سختافزار داخل دیتاسنتر دیدهایم که بخش عمده زمان بازیابی صرف خود تعویض قطعه نمیشود؛ صرف هماهنگی مجوز ورود و رساندن قطعه یدکی میشود. سازمانی که فهرست افراد مجازش را از قبل ثبت کرده، یک دیسک و منبع تغذیه یدکی در محل دارد و خدمات نیروی فنی مستقر را تعریف کرده، همان خرابی را در کسری از زمان جمع میکند.
از طرف دیگر، کولوکیشن برای همه انتخاب درستی نیست. کارخانهای که سرورش باید با تجهیزات خط تولید و تأخیر بسیار کم ارتباط داشته باشد، به زیرساخت داخل سایت نیاز دارد. سازمانی با الزامات حقوقی خاص، تجهیزات سفارشی یا مراجعه فیزیکی روزانه هم باید محدودیتهای دسترسی دیتاسنتر را جدی بگیرد. راهکار ترکیبی معمولاً بهترین پاسخ است: سرویسهای حساس به تأخیر در محل بمانند و سامانههای عمومی، نسخههای پشتیبان یا سایت بازیابی بحران به کولوکیشن بروند.
تصمیم با محاسبه سهساله
مقایسه را روی یک دوره سهساله انجام دهید. در سناریوی داخلی، هزینه تجهیزات برق و سرمایش، باتری و ژنراتور، اینترنت افزونه، نیروی فنی، تعمیرات و خسارت توقف را ثبت کنید. در سناریوی کولوکیشن، اجاره فضا، برق، پهنای باند، ترافیک، خدمات حضوری، رفتوآمد و افزایش احتمالی ظرفیت را وارد کنید.
بعد کیفیت دیتاسنتر را با آزمون مسیر شبکه، بررسی گزارش پایداری، بازدید فیزیکی، مطالعه توافقنامه سطح خدمت و کنترل فرایند ورود بسنجید. اگر هزینه سهساله کولوکیشن همراه با ریسک توقف کمتر بود، انتقال سرورها توجیه فنی و اقتصادی دارد. اما اگر تنها دلیل انتقال، کمتر بودن مبلغ اجاره ماهانه باشد، احتمالاً محاسبهتان ناقص است و چیزی را در یکی از دو سناریو از قلم انداختهاید.
منابع
NIST SP 800-53؛ خانواده کنترلهای حفاظت فیزیکی و محیطی (PE)
گفتوگو
نظرات خوانندگان
سؤال یا تجربهٔ خود را دربارهٔ این مطلب بنویسید.
در حال بارگذاری نظرات…